एका शिक्षकाच्या ध्यासाने शाळेचे नशीब बदलले
७१ विद्यार्थी शिष्यवृत्तीधारक, शाळेचा कायापालट
संदीप बबन शिंदे यांना जिल्हा आदर्श शिक्षक पुरस्कार; ग्रामीण विद्यार्थ्यांना नासा-इस्रोपर्यंत पोहोचविणाऱ्या कार्याची दखल
आंबेगाव : शाळा आणि विद्यार्थी हेच आयुष्याचे ध्येय मानून एखादा शिक्षक प्रामाणिकपणे आणि सातत्याने काम करू लागला, तर केवळ विद्यार्थ्यांचे नव्हे तर संपूर्ण शाळेचे भवितव्य बदलू शकते, याचे प्रेरणादायी उदाहरण थोरांदळे (ता. आंबेगाव) येथील भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आदर्श शाळा योजनेअंतर्गत जिल्हा परिषद आदर्श प्राथमिक शाळेचे पदवीधर शिक्षक संदीप बबन शिंदे यांनी निर्माण केले आहे. घटलेली पटसंख्या वाढविण्यापासून विद्यार्थ्यांना गुणवत्तेच्या शिखरावर नेण्यापर्यंत आणि ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना नासा-इस्रोसारख्या संस्थांपर्यंत पोहोचविण्यापर्यंत केलेल्या उल्लेखनीय कार्याची दखल घेत त्यांना पुणे जिल्हा परिषदेचा जिल्हा आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२६ प्रदान करण्यात आला.
शिक्षक दिनाच्या निमित्ताने पुण्यातील गणेश कला क्रीडा मंच येथे झालेल्या कार्यक्रमात राज्याच्या उपमुख्यमंत्री तथा पुणे जिल्ह्याच्या पालकमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांच्या हस्ते संदीप शिंदे यांचा पुरस्कार देऊन गौरव करण्यात आला. यावेळी पुणे जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष वीरधवल जगदाळे, उपाध्यक्ष विवेक वळसे पाटील, मुख्य कार्यकारी अधिकारी गजानन पाटील, शिक्षणाधिकारी ललिता दहितुले यांच्यासह जिल्हा परिषदेचे पदाधिकारी उपस्थित होते. गेल्या पाच वर्षांतील कामगिरीचे मूल्यांकन करून शिंदे यांची या पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली.
पटसंख्या वाढवली; गुणवत्तेलाही दिली नवी उंची
ग्रामीण भागातील जिल्हा परिषद शाळांपुढे पटसंख्या टिकविण्याचे आव्हान असताना संदीप शिंदे यांनी हे आव्हान संधी म्हणून स्वीकारले. पंचक्रोशीतील विद्यार्थ्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाची खात्री देत त्यांनी शाळेकडे विद्यार्थ्यांचा ओघ वाढविला. शाळेची पटसंख्या वाढविण्याबरोबरच जिल्हा परिषद शाळेत इयत्ता आठवीचा वर्ग सुरू करून त्याचा उत्कृष्ट निकाल मिळवून दिला.
मात्र शिंदे यांचा भर केवळ विद्यार्थ्यांची संख्या वाढविण्यावर नव्हता. प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या गुणवत्तेला चालना मिळावी, त्याला पुढील शिक्षणासाठी शिष्यवृत्तीच्या माध्यमातून आर्थिक आधार मिळावा, यासाठी त्यांनी विशेष प्रयत्न केले.
त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली राष्ट्रीय आर्थिक दुर्बल घटक योजना (NMMS) परीक्षेत ३५ विद्यार्थी शिष्यवृत्तीधारक झाले. तसेच पूर्व माध्यमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता आठवीमध्ये ३६ विद्यार्थी गुणवत्ताधारक ठरले. अशा प्रकारे तब्बल ७१ विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती व गुणवत्तेच्या यशापर्यंत पोहोचविण्यात संदीप शिंदे यांचे मोलाचे योगदान राहिले.
ग्रामीण विद्यार्थ्यांना दाखविले मोठ्या स्वप्नांचे आकाश
संदीप शिंदे यांच्या कार्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी विद्यार्थ्यांना केवळ पाठ्यपुस्तकापुरते मर्यादित ठेवले नाही. ग्रामीण भागातील मुलांमध्येही वैज्ञानिक जिज्ञासा, प्रयोगशीलता आणि मोठी स्वप्ने पाहण्याची क्षमता आहे, या विश्वासातून त्यांनी विद्यार्थ्यांना विज्ञानाच्या विविध उपक्रमांमध्ये सहभागी करून घेतले.
त्यांच्या मार्गदर्शनाखालील विद्यार्थ्यांनी राष्ट्रीय स्तरावरील विज्ञान प्रदर्शनात उत्कृष्ट कामगिरी केली. आयुका विज्ञान संस्था आणि पुणे जिल्हा परिषद यांच्या माध्यमातून घेण्यात आलेल्या इस्रो-नासा भेट निवड परीक्षेत एका विद्यार्थ्याची नासा येथील आंतरराष्ट्रीय संशोधन केंद्राला भेट देण्यासाठी, तर एका विद्यार्थ्याची इस्रो, बंगळुरू येथे भेटीसाठी निवड झाली.
गावातील जिल्हा परिषद शाळेत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या पंखांना योग्य दिशा दिली तर ते नासापर्यंत झेप घेऊ शकतात, हा आत्मविश्वास शिंदे यांनी आपल्या विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण केला.
शिक्षणाबरोबर कला-क्रीडा क्षेत्रातही विद्यार्थ्यांना संधी
विद्यार्थ्यांचा विकास केवळ गुणांच्या आधारे होऊ शकत नाही, या विचारातून शिंदे यांनी कला, क्रीडा आणि सांस्कृतिक उपक्रमांनाही महत्त्व दिले. यशवंतराव चव्हाण कला-क्रीडा महोत्सवातील विविध स्पर्धांमध्ये आंबेगाव तालुक्याचे नेतृत्व करत विद्यार्थ्यांनी जिल्हास्तरावर उल्लेखनीय यश मिळविले.
विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास, नेतृत्वगुण, संघभावना आणि स्पर्धात्मक वृत्ती विकसित करण्यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. त्यामुळे शाळेतील विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेला विविध क्षेत्रांत व्यासपीठ मिळाले.
लोकसहभागातून शाळेच्या विकासाला गती
शाळेच्या सर्वांगीण विकासासाठी केवळ वर्गातील अध्यापन पुरेसे नसते, याची जाणीव ठेवून संदीप शिंदे यांनी लोकसहभागातून शाळेत विविध भौतिक सुविधा उपलब्ध करून घेण्यासाठी पुढाकार घेतला. पालक, ग्रामस्थ आणि शाळेशी संबंधित घटकांना शाळेच्या विकासाशी जोडत त्यांनी शाळेच्या भौतिक आणि शैक्षणिक प्रगतीला चालना दिली.
त्यामुळे थोरांदळे शाळेची ओळख केवळ एक ग्रामीण जिल्हा परिषद शाळा म्हणून न राहता गुणवत्ता, शिष्यवृत्ती, विज्ञान, क्रीडा आणि सर्वांगीण विकासासाठी काम करणारी आदर्श शाळा अशी निर्माण झाली.
पुरस्कारापेक्षा विद्यार्थ्यांचे यश महत्त्वाचे
संदीप शिंदे यांच्या कार्याची खरी ओळख त्यांच्या पुरस्कारांमध्ये नव्हे, तर त्यांच्या विद्यार्थ्यांच्या यशामध्ये दिसते. शाळेची वाढलेली पटसंख्या, इयत्ता आठवीचा सुरू झालेला वर्ग, ३५ NMMS शिष्यवृत्तीधारक, ३६ पूर्व माध्यमिक शिष्यवृत्ती गुणवत्ताधारक, राष्ट्रीय विज्ञान प्रदर्शनातील यश, नासा-इस्रो भेटीसाठी झालेल्या विद्यार्थ्यांच्या निवडी आणि कला-क्रीडा क्षेत्रातील कामगिरी ही त्यांच्या कार्याची ठोस उदाहरणे आहेत.
“एक शिक्षक काय करू शकतो?” या प्रश्नाचे उत्तर संदीप शिंदे यांच्या गेल्या पाच वर्षांतील कामगिरीतून मिळते. उपलब्ध साधनांमध्ये काम करत विद्यार्थ्यांवर विश्वास ठेवणे, त्यांच्या क्षमतेचा शोध घेणे आणि त्यांना योग्य संधी मिळवून देणे, या त्रिसूत्रीवर त्यांनी काम केले. त्यामुळे त्यांना मिळालेला जिल्हा आदर्श शिक्षक पुरस्कार हा केवळ त्यांच्या व्यक्तिगत कार्याचा गौरव नसून ग्रामीण शाळांमध्ये काम करणाऱ्या प्रत्येक शिक्षकाला प्रेरणा देणारा सन्मान ठरला आहे.
शाळेचा विकास करण्यासाठी मोठ्या साधनांची आवश्यकता नसते; त्यासाठी शिक्षकाचा ध्यास, विद्यार्थ्यांवरील विश्वास आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांची गरज असते, हे संदीप शिंदे यांनी आपल्या कार्यातून दाखवून दिले आहे. त्यांच्या कार्यामुळे थोरांदळे शाळेतील विद्यार्थ्यांना गुणवत्तेची नवी दिशा मिळाली असून, ग्रामीण भागातील इतर शाळांसमोरही एक सकारात्मक आदर्श निर्माण झाला आहे.
संदीप शिंदे यांना जिल्हा आदर्श शिक्षक पुरस्कार मिळाल्याबद्दल आंबेगाव तालुक्याच्या गटविकास अधिकारी प्रमिला वाळुंज, गटशिक्षण अधिकारी रुपाली धोका, शिक्षण विस्तार अधिकारी शैला निमसे, केंद्रप्रमुख सीमा कहडणे, मुख्याध्यापक हेमराज भदाणे, शिक्षकवृंद, शालेय व्यवस्थापन समिती तसेच थोरांदळे ग्रामस्थांनी अभिनंदन केले.
