उद्यापासून रिक्षा-टॅक्सीचा प्रवास महागणार; मुंबईत रिक्षा ₹२७, टॅक्सी ₹३३, पुण्यात रिक्षाचे किमान भाडे ₹३०

श्रीकांत पिंगळे :Navimumbailive.com@gmail.com

१ सप्टेंबरपासून नवे दर लागू;

मुंबई, ठाणे, नवी मुंबई, पनवेलसह संपूर्ण एमएमआरमध्ये रिक्षा-टॅक्सी भाडेवाढ, पुणे-पिंपरी चिंचवडमध्येही रिक्षाचे दर वाढले

मुंबई : राज्यातील रिक्षा आणि टॅक्सी प्रवाशांच्या खिशाला आता आणखी झळ बसणार आहे. १ सप्टेंबर २०२६ पासून मुंबई महानगर प्रदेशासह पुणे जिल्ह्यात रिक्षांच्या नव्या भाडेदरांची अंमलबजावणी होणार आहे. मुंबई महानगर प्रदेशात रिक्षाच्या किमान भाड्यात एक रुपया, तर काळ्या-पिवळ्या टॅक्सीच्या किमान भाड्यात दोन रुपयांची वाढ करण्यात आली आहे. दुसरीकडे पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये रिक्षाचे किमान भाडे थेट पाच रुपयांनी वाढवून ३० रुपये करण्यात आले आहे.

मुंबई महानगर प्रदेश परिवहन प्राधिकरणाने मंजूर केलेल्या नव्या दरांनुसार मुंबई, ठाणे, नवी मुंबई, कल्याण, वसई-विरार आणि पनवेल या एमएमआरमधील भागांमध्ये रिक्षा आणि काळ्या-पिवळ्या मीटर टॅक्सीचे सुधारित दर लागू होतील. 

मुंबईत रिक्षा आणि टॅक्सी किती महागणार?

मुंबई महानगर प्रदेशात सीएनजीवर धावणाऱ्या रिक्षांसाठी पहिल्या १.५ किलोमीटरचे किमान भाडे २६ रुपयांवरून २७ रुपये करण्यात आले आहे. त्यानंतर प्रत्येक किलोमीटरसाठी सुधारित दर १८.२२ रुपये असून, भाडे तक्त्यात ते जवळच्या रुपयात आकारले जाणार आहे.

काळ्या-पिवळ्या मीटर टॅक्सीसाठी पहिल्या १.५ किलोमीटरचे किमान भाडे ३१ रुपयांवरून ३३ रुपये करण्यात आले आहे. त्यानंतरचा दर २१.९० रुपये प्रति किलोमीटर असेल.

मुंबई एमएमआरमधील नवे दर

या दरवाढीमुळे उदाहरणार्थ १० किलोमीटरच्या रिक्षा प्रवासासाठी सुमारे १८२ रुपये, तर १० किलोमीटरच्या काळ्या-पिवळ्या टॅक्सी प्रवासासाठी २१९ रुपये आकारले जातील. पूर्वी याच अंतरासाठी अनुक्रमे सुमारे १७१ आणि २०७ रुपये लागत होते.

 कोणकोणत्या शहरांना लागू?

मुंबई महानगर प्रदेशातील सुधारित रिक्षा-टॅक्सी दर पुढील भागांत लागू होणार आहेत :

• मुंबई

• ठाणे

• नवी मुंबई

• पनवेल

• कल्याण

• वसई-विरार

या संपूर्ण एमएमआर क्षेत्रात रिक्षासाठी किमान २७ रुपये आणि काळ्या-पिवळ्या टॅक्सीसाठी किमान ३३ रुपये असा सुधारित दर लागू होईल. त्यामुळे नवी मुंबई आणि पनवेलमधील रिक्षा प्रवाशांनाही १ सप्टेंबरपासून वाढीव दराने प्रवास करावा लागणार आहे.

 पुणे-पिंपरी चिंचवडमध्ये रिक्षा थेट ₹३०

पुणे जिल्ह्यातील रिक्षा प्रवाशांसाठीही १ सप्टेंबरपासून प्रवास महागणार आहे. पुणे जिल्हा प्रादेशिक परिवहन प्राधिकरणाने मंजूर केलेल्या नव्या दरांनुसार पहिल्या १.५ किलोमीटरसाठी किमान भाडे २५ रुपयांवरून ३० रुपये करण्यात आले आहे. त्यानंतर प्रत्येक अतिरिक्त किलोमीटरसाठी २० रुपये आकारले जातील. सध्या हा दर १७ रुपये होता. हे दर पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडसह पुणे जिल्ह्यातील परवानाधारक रिक्षांना लागू होणार आहेत. 

 पुण्यातील नवे रिक्षा दर

पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडच्या रिक्षांसाठी रात्रीच्या प्रवासाला स्वतंत्र अधिभाराची तरतूदही करण्यात आली आहे. पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड महापालिका हद्दीत रात्रीच्या प्रवासासाठी २० टक्के, तर महापालिका हद्दीबाहेर ४० टक्क्यांपर्यंत अधिभार लागू होऊ शकतो.

 मीटर बदलले नसेल तर काय?

भाडेवाढ जाहीर झाली असली तरी सर्व रिक्षा आणि टॅक्सींचे इलेक्ट्रॉनिक मीटर तात्काळ नव्या दरानुसार बदलले जाणे शक्य नसल्याने प्रशासनाने संक्रमणकालीन व्यवस्था केली आहे.

मुंबई एमएमआरमध्ये मीटरचे पुनर्कॅलिब्रेशन ३० नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत पूर्ण करण्याची मुदत देण्यात आली आहे. तोपर्यंत प्रवाशांकडून सुधारित अधिकृत भाडे तक्त्यानुसार भाडे आकारता येणार आहे. वाहनात अधिकृत टॅरिफ कार्ड ठेवणे आवश्यक आहे. मीटर नव्या दरानुसार सेट न झाल्याचा फायदा घेऊन मनमानी भाडे आकारण्यास परवानगी नाही. पुण्यातही मीटर अद्ययावत होईपर्यंत अधिकृत भाडे तक्त्यानुसार भाडे आकारण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.

भाडेवाढ का करण्यात आली?

रिक्षा आणि टॅक्सीच्या भाडेवाढीमागे इंधनाचा खर्च, वाहनांची देखभाल, विमा, सुटे भाग, परमिटसंबंधी खर्च आणि एकूणच वाढलेला परिचालन खर्च यांचा विचार करण्यात आला आहे. मुंबईतील नव्या दरांची आखणी खटुआ समितीने सुचविलेल्या सूत्राच्या आधारे करण्यात आली आहे.  मुंबई एमएमआरमध्ये यापूर्वीची भाडेवाढ फेब्रुवारी २०२५ मध्ये झाली होती. त्यानंतर सुमारे दीड वर्षाने आता पुन्हा भाडेदरात बदल करण्यात आला आहे.

प्रवाशांनी काय काळजी घ्यावी?

नवे दर लागू झाल्यानंतर प्रवाशांनी काही बाबींकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज आहे. रिक्षा किंवा काळी-पिवळी टॅक्सी सुरू करण्यापूर्वी मीटर सुरू आहे की नाही, हे तपासा. वाहनात लावलेला अधिकृत भाडेदर तक्ता, भाडेदर पत्रक / अधिकृत भाडेदर तक्ता पाहून भाड्याची खात्री करा. मीटरच्या रकमेपेक्षा मनमानी अतिरिक्त पैसे मागितल्यास ते देण्यापूर्वी चालकाकडून कारण विचारा. मीटर अद्ययावत नसल्यास अधिकृत भाडे तक्त्यानुसारच रक्कम आकारली जात आहे का, हे तपासा. प्रवास नाकारण्यास किंवा मनमानी भाडे आकारण्यास चालकांना मुभा नाही. मुंबईत प्रवासी नकाराच्या प्रकरणांवर आरटीओकडून कारवाईही सुरू आहे.

 प्रवाशांच्या खिशावर अतिरिक्त भार

रिक्षा-टॅक्सीचा वापर करणाऱ्या लाखो प्रवाशांसाठी ही भाडेवाढ थेट अतिरिक्त खर्च वाढवणारी आहे. विशेषतः दररोज कामानिमित्त रिक्षा किंवा टॅक्सीने प्रवास करणाऱ्या नोकरदार, विद्यार्थी आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या मासिक वाहतूक खर्चात वाढ होणार आहे. दुसरीकडे, वाढत्या इंधन, देखभाल आणि वाहन चालविण्याच्या खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर रिक्षा-टॅक्सी चालक संघटनांकडून भाडेवाढीची मागणी करण्यात येत होती. मात्र, प्रवाशांकडून वाढीव भाड्याच्या तुलनेत मीटरप्रमाणे सेवा, प्रवास नाकारला जाणार नाही याची हमी आणि मनमानी भाडे आकारणीवर नियंत्रण ठेवण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

थोडक्यात…

मुंबई एमएमआर :
रिक्षा — ₹२७ (पहिले १.५ किमी); त्यानंतर ₹ १८.२२ प्रति किमी.
काळी-पिवळी टॅक्सी — ₹३३ (पहिले १.५ किमी); त्यानंतर ₹२१.९० प्रति किमी.

पुणे-पिंपरी चिंचवड :
रिक्षा — ₹३० (पहिले १.५ किमी); त्यानंतर ₹२० प्रति किमी.
रात्रीचा प्रवास — लागू नियमांनुसार अतिरिक्त अधिभार.

लागू होण्याची तारीख : १ सप्टेंबर २०२६.

म्हणजेच, आज ३१ ऑगस्टची रात्र संपल्यानंतर १ सप्टेंबरच्या मध्यरात्रीपासून नवे दर लागू होतील.