पदवीधर-शिक्षक मतदारसंघांच्या निकालाकडे लक्ष; मतमोजणीला सुरुवात, अंतिम निकाल रात्रीपर्यंत?

पाच जागांसाठी १८२ उमेदवार रिंगणात; २३ ऑक्टोबरला मतदान, पसंतीक्रमामुळे मतमोजणी लांबण्याची शक्यता

मुंबई : महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या तीन पदवीधर आणि दोन शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीची मतमोजणी मंगळवारी, २७ ऑक्टोबर रोजी सुरू झाली आहे. पुणे, नागपूर आणि छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर, तसेच पुणे आणि अमरावती शिक्षक मतदारसंघांतील पाच जागांसाठी झालेल्या या निवडणुकीत एकूण १८२ उमेदवारांचे भवितव्य मतपेट्यांमध्ये बंद झाले आहे. महायुती आणि महाविकास आघाडीने प्रतिष्ठेच्या केलेल्या या निवडणुकीच्या निकालाकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.

२३ ऑक्टोबरला मतदान; १० लाखांहून अधिक मतदार

या पाच मतदारसंघांसाठी शुक्रवारी, २३ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ८ ते दुपारी ४ या वेळेत मतदान प्रक्रिया पार पडली. राज्यातील एकूण २,४१९ मतदान केंद्रांवर १० लाख ६८ हजार ७२ मतदारांना मतदानाचा हक्क बजावण्याची संधी होती. या निवडणुकीत एकूण मतदानाची टक्केवारी ७२.९६ टक्के नोंदविण्यात आली. अमरावती शिक्षक मतदारसंघात सर्वाधिक ९२.२५ टक्के मतदान झाले, तर पुणे शिक्षक मतदारसंघात ८५.८६ टक्के मतदानाची नोंद झाली. नागपूर पदवीधर मतदारसंघात ६४.८२ टक्के, पुणे पदवीधर मतदारसंघात ६२.७८ टक्के आणि छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघात सुमारे ५९ टक्के मतदान झाले.

सकाळी ८ वाजल्यापासून मतमोजणी

निवडणूक कार्यक्रमानुसार मंगळवारी सकाळी ८ वाजल्यापासून मतमोजणी सुरू करण्याचे नियोजन होते. पुणे विभागातील पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांची मतमोजणी बालेवाडी येथील श्री शिवछत्रपती क्रीडा संकुलातील बॅडमिंटन हॉलमध्ये होत आहे. नागपूर पदवीधर मतदारसंघासाठी मानकापूर इनडोअर स्टेडियम येथे मतमोजणीची व्यवस्था करण्यात आली आहे. छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर आणि अमरावती शिक्षक मतदारसंघांसाठीही संबंधित केंद्रांवर मतमोजणीची व्यवस्था करण्यात आली आहे.

पसंतीक्रमामुळे निकालासाठी प्रतीक्षा

या निवडणुकीत ईव्हीएमऐवजी मतपत्रिकांचा वापर करण्यात आला आहे. त्यामुळे मतपत्रिकांची वैधता तपासणे, मतांची छाननी करणे आणि उमेदवारांना मिळालेल्या पसंतीक्रमानुसार मतांची मोजणी करणे आवश्यक आहे. पहिल्या पसंतीच्या मतांमध्ये एखाद्या उमेदवाराला विजयासाठी आवश्यक मतांचा कोटा मिळाला नाही, तर सर्वांत कमी मते मिळालेल्या उमेदवाराला बाद करून त्याच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतीची मते मोजली जातात. ही प्रक्रिया आवश्यकतेनुसार पुन्हा करावी लागते.

त्यामुळे मतमोजणी सकाळी सुरू झाली असली, तरी सर्व जागांचे अंतिम निकाल दुपारपर्यंतच लागतील, असे निश्चितपणे सांगता येत नाही. उपलब्ध वृत्तांनुसार काही मतदारसंघांचे निकाल मंगळवारी रात्री उशिरापर्यंत, तर काहींचे निकाल पुढील दिवशीही लागू शकतात. निवडणूक प्रक्रिया ३१ ऑक्टोबरपर्यंत पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे.

महायुती-महाविकास आघाडीच्या ताकदीची परीक्षा

या पाच जागांच्या निकालातून सत्ताधारी महायुती आणि विरोधी महाविकास आघाडीची पदवीधर व शिक्षक मतदारांमधील ताकद स्पष्ट होणार आहे. प्रमुख पक्षांच्या उमेदवारांसोबतच बंडखोर आणि अपक्ष उमेदवारही रिंगणात असल्याने मतविभाजनाचा परिणाम निकालावर होऊ शकतो. मात्र, अंतिम निकाल संबंधित निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांकडून घोषित झाल्यानंतरच कोणत्या पक्षाला किती जागा मिळाल्या, हे स्पष्ट होईल.

०००

पाच मतदारसंघ, १८२ उमेदवार; कुठे किती चुरस?

१. पुणे पदवीधर मतदारसंघ

४७ उमेदवार

भाजपच्या डॉ. स्मिता जाधव, राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाच्या हर्षदा देशमुख-जाधव आणि बंडखोर उमेदवार सुनील मोदी यांच्यात प्रमुख लढत आहे. मतविभाजन आणि पक्षीय संघटनांची ताकद निकालात निर्णायक ठरू शकते.

२. पुणे शिक्षक मतदारसंघ

३० उमेदवार

भाजपचे कौस्तुभ गावडे, काँग्रेसचे विद्यमान आमदार जयंत आसगावकर, शिवसेनेचा (शिंदे गट) पाठिंबा असलेले अपक्ष सचिन सानप आणि माजी आमदार दत्तात्रय सावंत यांच्यात चुरस आहे.

३. नागपूर पदवीधर मतदारसंघ

३८ उमेदवार

भाजपचे सुधाकर कोहळे आणि काँग्रेसचे विद्यमान आमदार ॲड. अभिजित वंजारी यांच्यात प्रमुख लढत आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या गृहप्रदेशातील या निकालाला विशेष राजकीय महत्त्व आहे.

४. औरंगाबाद पदवीधर मतदारसंघ

४१ उमेदवार

मराठवाड्यातील पदवीधर मतदारांचा कौल कोणाला मिळतो, याकडे लक्ष आहे. विद्यमान आमदार सतीश चव्हाण यांचा कार्यकाळ संपत असल्याने या जागेवरील निवडणूक महत्त्वाची ठरली आहे.

५. अमरावती शिक्षक मतदारसंघ

२६ उमेदवार

शिक्षक मतदारांचा मोठा सहभाग आणि उमेदवारांमधील चुरस यामुळे या जागेच्या निकालाकडेही लक्ष लागले आहे. विद्यमान आमदार किरण सरनाईक यांचा कार्यकाळ संपत असल्याने ही निवडणूक महत्त्वाची ठरली.

०००

निकालात कोणते मुद्दे निर्णायक ठरणार?

• महायुतीतील समन्वय: भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील जागावाटप, प्रचारातील समन्वय आणि स्थानिक पातळीवरील मतविभाजन यांची परीक्षा होणार आहे.

• महाविकास आघाडीची ताकद: विद्यमान आमदारांची कामगिरी आणि विरोधी पक्षांची संघटनात्मक ताकद किती प्रभावी ठरते, याचे चित्र स्पष्ट होईल.

• बंडखोर आणि अपक्षांची भूमिका: विशेषतः पुणे पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांत मतांचे विभाजन निकालाला अनपेक्षित वळण देऊ शकते.

पसंतीक्रमातील मतांची मोजणी: या निवडणुका प्रमाणशीर प्रतिनिधित्वाच्या पद्धतीने आणि एकल संक्रमणीय मतपद्धतीनुसार होत असल्याने, पहिल्या पसंतीच्या मतांनंतर आवश्यकतेनुसार पुढील पसंतीच्या मतांची मोजणीही महत्त्वाची ठरू शकते. त्यामुळे काही जागांचे अंतिम निकाल लागण्यास वेळ लागू शकतो.