६० किमीची मर्यादा कागदावर; भरधाव वाहनांना ब्रेक कधी?

नवी मुंबई : नवी मुंबईची ओळख बदलणाऱ्या आणि शहराच्या सौंदर्यात भर घालणाऱ्या पामबीच मार्गावर सध्या विकासाचा वेग नव्हे, तर वाहनांचा जीवघेणा वेग चर्चेचा विषय बनला आहे. रुंद, सरळ आणि चकचकीत रस्ता दिसला की वाहनचालकांचा पाय एक्सलेरेटरवर अधिकच घट्ट होतो. मात्र या रस्त्याची अधिकृत वेगमर्यादा ताशी ६० किलोमीटर असताना अनेक दुचाकी, चारचाकी आणि महागड्या लक्झरी कार त्यापेक्षा कितीतरी अधिक वेगाने धावताना दिसतात. परिणामी पामबीच रोडवर वारंवार अपघात, गंभीर दुखापती आणि मृत्यूच्या घटना घडत आहेत. २०२५ मध्ये एका मर्सिडीजचा वेग मर्यादेपेक्षा तब्बल तीनपट असल्याचे पोलिस तपासात समोर आले होते.

पामबीच रोड हा केवळ एक रस्ता नाही, तर नवी मुंबईच्या नियोजित विकासाच्या इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा आहे. सिडकोने बेलापूर ते वाशी या सुमारे ९.४ किमीच्या प्रमुख टप्प्याचे काम पूर्ण करून हा मार्ग २००० मध्ये वाहतुकीसाठी खुला केला. नंतर पामबीच रोडचा विस्तार घणसोलीपर्यंत करण्यात आला. २०१६ मधील अहवालानुसार, या मूळ ९.४ किमी मार्गाचे २००७ मध्ये सिडकोने शेवटचे डांबरीकरण केले आणि त्यानंतर तो नवी मुंबई महापालिकेकडे सोपवण्यात आला.

पामबीच रोडच्या पुढील विस्ताराची मूळ संकल्पना बेलापूर ते ऐरोली सेक्टर १० ए अशी सुमारे २१.१२ किमीची होती. त्यातील बेलापूर-घणसोली १९.२० किमीचा भाग सिडकोने बांधला. घणसोली नोडसह अपूर्ण विस्ताराचा भाग २००९ मध्ये एनएमएमसीकडे हस्तांतरित झाल्याची नोंद आहे.

मूळ रस्त्याचा खर्च किती?

पामबीच रोडच्या घणसोली-ऐरोली विस्तारासाठी सुरुवातीला सुमारे २५० कोटींचा अंदाज होता; सुधारित आराखड्यानंतर खर्च ४२५ कोटींपर्यंत वाढला आणि २०२५ मध्ये सुरू झालेल्या ३.४७ किमीच्या विस्तार प्रकल्पाची किंमत सुमारे ५४० कोटीपर्यंत गेला आहे.

‘६०’चा बोर्ड दिसतो; पण स्पीडोमीटरवर ‘१०० पार’!

पामबीच रोडची रचना अशी आहे की लांबच लांब सरळ पट्टा, रुंद लेन आणि तुलनेने चांगला पृष्ठभाग यामुळे वाहनचालकांना वेग वाढवण्याचा मोह होतो. २०१६ मध्येही वाहनचालक या रस्त्यावर १०० किमी प्रतितासापेक्षा जास्त वेगाने जात असल्याची नोंद झाली होती. त्या काळातही पोलिसांनी पामबीच रोडवरील अपघातांचे प्रमुख कारण वेगमर्यादेचे उल्लंघन असल्याचे सांगितले होते.

आज परिस्थिती फारशी बदललेली दिसत नाही.

वाहतूक पोलिसांकडून स्पीड डिटेक्शन मशीन/इंटरसेप्टर वाहनांद्वारे तपासणी केली जाते. पण काही वेळा पोलिसांची मशीन दिसताच वाहनांचा वेग कमी होतो आणि काही अंतर पुढे गेल्यावर पुन्हा एक्सलेरेटर दाबला जातो. त्यामुळे अधूनमधून होणारी तपासणी ही कायमस्वरूपी प्रतिबंधक उपाय ठरत नाही, असा प्रश्न उपस्थित होतो.

स्पीडगनच्या भीतीपेक्षा ‘रेस’चा थरार मोठा!

पामबीच रोडवर विशेषतः रात्री आणि पहाटे वाहतूक तुलनेने कमी असताना वेगाचा धोका वाढतो. रिकामा रस्ता दिसला की काही वाहनचालक रस्त्याला रेस ट्रॅक समजतात. दुचाकीवर स्टंट, अचानक लेन बदलणे, कट मारणे, सिग्नल तोडणे आणि चारचाकींचा अतिरेकाने वेग वाढवणे अशा प्रकारांमुळे सामान्य वाहनचालकही धोक्यात येतात.

२०२६ मध्येही या मार्गावर गंभीर अपघातांची मालिका सुरूच आहे. मार्च २०२६ मध्ये सानपाडा परिसरात झालेल्या एका भीषण अपघातात २३ वर्षीय दुचाकीस्वाराचा मृत्यू झाला, तर त्याच्यासोबत असलेली १७ वर्षीय तरुणी गंभीर जखमी झाली; पुढे उपचारादरम्यान तिचाही मृत्यू झाला. पोलिस तपासात या प्रकरणाला सुरुवातीच्या हिट अॅण्ड रन स्वरूपातून अधिक गंभीर स्वरूप देण्यात आले.

२०२२ : १२० किमीचा वेग, दोन जीवांचा अंत

पामबीच रोडच्या धोकादायक वेगाचे सर्वात धक्कादायक उदाहरण २०२२ मधील अपघाताचे देता येईल. वाशीहून बेलापूरच्या दिशेने जाणारी कार सुमारे १२० किमी प्रतितास वेगाने धावत होती. चालकाचे नियंत्रण सुटले आणि कार रस्त्याच्या कठड्यावर आदळली. या अपघातात दोन तरुणांचा मृत्यू झाला, तर चालक गंभीर जखमी झाला. म्हणजे अधिकृत मर्यादा ६० किमी प्रतितास आणि वाहनाचा वेग सुमारे १२० किमी प्रतितास म्हणजेच मर्यादेच्या दुप्पट वेगाने वाहन धावत असल्याने वाहनाच्या वेगाचे आकर्षणच अपघाताला खतपाणी घालत असल्याचे उघड झाले आहे.

२०२४ मध्ये कार जवळपास ६० मीटर उडाली!

जून २०२४ मध्ये पामबीच रोडवरील एका भीषण अपघातात एकाचा मृत्यू तर दोघे जखमी झाले. पोलिसांच्या माहितीनुसार, भरधाव कारवरील नियंत्रण सुटल्याने ती झाडांवर आदळली आणि जवळपास ६० मीटर अंतरावर जाऊन डिव्हायडरवर कोसळली. या प्रकरणात चालकावर निष्काळजीपणे वाहन चालवल्याचा गुन्हा दाखल करण्यात आला. हा अपघात ६ जून २०२४ रोजी सकाळी पामबीच रोडवर झाला होता. २३ वर्षीय करण रविंद्र घरत होंडा सिटी चालवत होता. त्याच्यासोबत सुशांत नारायण ठाकूर (३२) आणि राहुल हनुमंत पवार (३२) होते. भरधाव वेगामुळे चालकाचे नियंत्रण सुटले. कार आधी झाडांवर आदळली आणि त्यानंतर रस्त्यापासून जवळपास ६० मीटर दूर जाऊन डिव्हायडरवर कोसळली. या दुर्घटनेत राहुल पवार यांचा जागीच मृत्यू झाला, तर करण घरत आणि सुशांत ठाकूर जखमी झाले. प्रकरणाची नोंद एनआरआय सागरी पोलीस ठाण्यात ठाण्यात झाली होती.

२०२५ : दोन कोटींच्या मर्सिडीजचा चक्काचूर

जुलै २०२५ मध्ये पामबीच रोडवर मर्सिडीजचा भीषण अपघात झाला. पोलिसांच्या माहितीनुसार वाहनाचा वेग ६० किमी प्रतितासाच्या मर्यादेपेक्षा तब्बल तीनपट असल्याचा अंदाज होता. कार डिव्हायडर ओलांडून दुसऱ्या बाजूला गेली आणि उलटली. एका तरुणाला गंभीर दुखापत झाली.

२०२६ : ‘वेगाचा शाप’ अजूनही कायम

२०२६ मध्येही पामबीच रोडवरील अपघातांचे वृत्त थांबलेले नाही. मार्चमधील दुचाकी अपघातानंतर एप्रिलमध्येही या मार्गावर भरधाव वाहन नियंत्रण सुटून दुसऱ्या वाहनाला धडकण्याची घटना घडली. पोलिसांनी गंभीर स्वरूपाची शक्यता लक्षात घेऊन मोटर व्हेकल अॅक्टअंतर्गत स्वतःहून कारवाई करण्याची भूमिका घेतली. यावरून एक गोष्ट स्पष्ट होते की, समस्या केवळ रस्त्याची नाही; रस्त्यावर वाहन चालवणाऱ्या मानसिकतेचीही आहे.

स्पीड डिटेक्टर असूनही वेग कमी होईना!

पामबीच रोडवर वेग तपासण्यासाठी पोलिसांकडून मोबाइल स्पीड डिटेक्शन यंत्रणा वापरली जाते. मात्र वाहनचालकांना पोलिसांची उपस्थिती दिसते तेव्हा काही काळ वेग कमी होतो. त्यानंतर पुन्हा परिस्थिती पूर्वपदावर येते. त्यामुळे केवळ अधूनमधून स्पीडगन लावण्यापेक्षा सतत कार्यरत असलेली स्वयंचलित वेगनियंत्रण यंत्रणा, स्पष्ट कॅमेरे, ठिकठिकाणी स्पीड डिस्प्ले बोर्ड आणि सातत्याने ई-चलन कारवाई यांची आवश्यकता आहे. सध्या नागरिकांच्या चर्चेतही पामबीच रोडवर कायमस्वरूपी स्पीड कॅमेऱ्यांची गरज व्यक्त केली जाते; मात्र अशा ऑनलाइन चर्चांना अधिकृत सरकारी आकडे समजणे योग्य ठरणार नाही.

रस्ता दोषी की ड्रायव्हर?

पामबीच रोडवर अपघात झाल्यानंतर अनेकदा रस्त्याच्या रचनेवर प्रश्न उपस्थित होतात. काही ठिकाणी वळणे, सिग्नल, डिव्हायडर, पावसात घसरणारा रस्ता आणि पादचारी/दुचाकी वाहतूक हे घटकही महत्त्वाचे ठरू शकतात. पण उपलब्ध अनेक प्रकरणांमध्ये पोलिसांनी वेगमर्यादेचे उल्लंघन किंवा निष्काळजीपणे वाहन चालविणे हे प्रमुख कारण नमूद केले आहे. त्यामुळे केवळ रस्त्याला दोष देऊन प्रश्न सुटणार नाही.

रस्ता कितीही चांगला असला तरी वाहनचालकाने वेगमर्यादा पाळली नाही, तर तो रस्ता क्षणात मृत्यूचा मार्ग बनू शकतो.

पामबीच रोडला ‘रेसिंग ट्रॅक’ समजण्याची मानसिकता?

नवी मुंबईची वाहतूक व्यवस्था दिवसेंदिवस बदलत आहे. विमानतळ, ऐरोली-कटई मार्ग, घणसोली-ऐरोली विस्तार आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे पामबीच रोडचे महत्त्व आणखी वाढणार आहे. सिडकोच्या सध्याच्या सर्वसमावेशक वाहतूक आराखडामध्येही पामबीच रोड हा नवी मुंबईच्या प्रमुख वाहतूक मार्गांपैकी एक म्हणून नमूद आहे. म्हणजे येणाऱ्या काळात या रस्त्यावर वाहनांची संख्या आणि वाहतुकीचे महत्त्व वाढणार आहे. अशा वेळी वेगमर्यादा पाळण्याची शिस्त आणखी कठोर करणे आवश्यक आहे.

प्रशासनासमोर पाच तातडीची कामे

१. पामबीच रोडवर कायमस्वरूपी ऑटोमॅटिक स्पीड कॅमेरे बसवणे.
२. प्रत्येक संवेदनशील ठिकाणी डिजिटल स्पीड डिस्प्ले लावणे.
३. रात्रीच्या वेळेत विशेष स्पीड आणि ड्रंक-ड्रायव्हिंग तपासणी वाढवणे.
४. वारंवार नियम तोडणाऱ्या वाहनचालकांवर कठोर कारवाई करणे.
५. अपघातप्रवण ठिकाणांचे स्वतंत्र रस्ता सुरक्षा परीक्षण करून आवश्यक अभियांत्रिकी बदल करणे.

‘६०’ फक्त फलकावर नको; चालकाच्या डोक्यातही हवी!

पामबीच रोड हा नवी मुंबईच्या विकासाचा अभिमान आहे. सिडकोने २००० मध्ये हा मार्ग खुला केला तेव्हा तो आधुनिक, नियोजित आणि वेगवान नवी मुंबईचे प्रतीक ठरला. आज २६ वर्षांनंतर त्याच रस्त्यावर वेग हीच सर्वात मोठी समस्या बनत असेल, तर हा विकासाचा विरोधाभास आहे.

स्पीडगन लावून काही तास कारवाई करणे पुरेसे नाही. ज्या रस्त्यावर वाहनचालकांना ‘आपल्याला कुणी पकडणार नाही’ अशी भावना निर्माण झाली आहे, तिथे कायद्याची भीती कायमस्वरूपी निर्माण करावी लागेल. कारण पामबीच रोडवर प्रश्न फक्त ‘किती वेगाने गाडी चालवली?’ एवढाच नाही.

प्रश्न आहे की, “त्या वेगाने घरी परतणार कोण… आणि मागे वाट पाहणारे कुटुंब किती?”, आता पामबीच रोडला वेगाचा थरार नको; सुरक्षित प्रवासाचा विश्वास हवा, असे वाहनचालकांना सांगण्याची वेळ आली आहे.