राज्यात १.४० लाखांहून अधिक रिक्षा-टॅक्सी चालक मराठीत पास

श्रीकांत पिंगळे : Navimumbailive.com@gmail.com

१.७० लाख चालकांचे प्रशिक्षण

७,७५० जण नापास

१५ ऑगस्टनंतर आरटीओचा कारवाईचा धडाका
मुंबई : महाराष्ट्रात रिक्षा आणि टॅक्सी चालवायची असेल तर मराठी भाषेचे किमान व्यवहारज्ञान आवश्यक करण्याच्या राज्य सरकारच्या निर्णयानंतर राबविण्यात आलेल्या विशेष प्रशिक्षण अभियानाला मोठा प्रतिसाद मिळाला आहे. राज्यभरातून तब्बल **१.७० लाखांहून अधिक रिक्षा-टॅक्सी चालकांनी मराठी भाषा प्रशिक्षणासाठी नोंदणी केली. त्यापैकी १.४० लाखांहून अधिक चालकांनी मराठी भाषेची परीक्षा उत्तीर्ण केली आहे. मात्र ७,७५० चालक परीक्षेत नापास झाले असून, मराठीचे प्रशिक्षण अथवा परीक्षा पूर्ण न केलेल्या चालकांची संख्याही लक्षणीय आहे.
परिवहन विभागाने अमराठी रिक्षा व टॅक्सीचालकांना मराठी भाषेचे किमान ज्ञान मिळावे यासाठी विशेष प्रशिक्षण वर्ग आयोजित केले होते. चालकांना प्रवाशांशी दैनंदिन व्यवहार करताना मराठीत संवाद साधता यावा, दिशांची माहिती, ठिकाणे, भाडे आणि प्रवाशांच्या सामान्य प्रश्नांना मराठीत उत्तर देता यावे, यासाठी व्यवहारोपयोगी मराठी शिकविण्यावर या अभियानात भर देण्यात आला.

१५ ऑगस्टची मुदत संपली; आता कारवाई
मराठी भाषा शिकण्यासाठी चालकांना १५ ऑगस्टपर्यंतची मुदत देण्यात आली होती. ही मुदत संपल्यानंतर परिवहन विभागाने कारवाईला सुरुवात केली आहे. मुंबई आणि ठाणे परिसरात आरटीओच्या भरारी पथकांकडून रिक्षा आणि टॅक्सीचालकांची रस्त्यावरच मराठी बोलण्याची तपासणी केली जात आहे. मराठी बोलता न आल्यास संबंधित चालकांना नोटीस देण्यात येत असून, त्यानंतर मराठी शिकण्यासाठी मुदत दिली जात आहे.
परिवहन विभागाच्या या भूमिकेमुळे आता मराठी भाषा शिकण्याकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या चालकांची अडचण वाढण्याची शक्यता आहे. सरकारने यापूर्वी प्रशिक्षणासाठी पुरेसा वेळ आणि मोफत वर्गांची सुविधा उपलब्ध करून दिल्याने आता नियमांची अंमलबजावणी करण्यावर भर देण्यात येत आहे.

७,७५० चालक नापास
या अभियानातील सर्वाधिक चर्चेचा मुद्दा म्हणजे ७,७५० चालक मराठी भाषा परीक्षेत नापास झाले आहेत. त्यांना पुन्हा मराठी शिकण्याची संधी देण्यात येणार असली तरी नियमांचे पालन न करणाऱ्यांवर आरटीओकडून कारवाई केली जाणार आहे.
दरम्यान, प्रशिक्षणासाठी नोंदणी केलेल्या चालकांपैकी मोठ्या संख्येने चालकांनी परीक्षा उत्तीर्ण केल्याने अभियानाचा उद्देश काही प्रमाणात साध्य झाल्याचे परिवहन विभागाचे म्हणणे आहे.

मुंबई, ठाण्यासह संपूर्ण महाराष्ट्रात अंमलबजावणी
हा निर्णय केवळ मुंबई किंवा नवी मुंबईपुरता मर्यादित नसून मुंबई, ठाणे, पुणे, नागपूरसह संपूर्ण महाराष्ट्रातील रिक्षा आणि टॅक्सीचालकांना लागू आहे. मराठी भाषा येत नसलेल्या चालकांना प्रशिक्षण देऊन त्यांना प्रमाणपत्र देण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती.
राज्यभरातील विविध भागांत स्थानिक संस्था, मराठी भाषा संस्था आणि प्रशिक्षकांच्या माध्यमातून वर्ग घेण्यात आले. अनेक ठिकाणी रिक्षा संघटनांनीही चालकांना प्रशिक्षणासाठी प्रवृत्त केले.

आता ‘बोलून’ तपासणी
प्रशिक्षण आणि परीक्षा पूर्ण झाल्यानंतरही प्रत्यक्षात चालकाला मराठी बोलता येते का, याची तपासणी करण्यासाठी आरटीओच्या पथकांनी थेट रस्त्यावर कारवाई सुरू केली आहे. मुंबई-ठाणे परिसरात चालकांशी मराठीत संवाद साधून त्यांची प्राथमिक भाषा चाचणी घेतली जात असल्याचे समोर आले आहे.
मराठीचा वापर हा प्रवाशांशी सुसंवादासाठी आवश्यक असल्याचे सरकारकडून सांगितले जात आहे. दुसरीकडे, या निर्णयामुळे उपजीविकेवर परिणाम होण्याची शक्यता असल्याने काही रिक्षा-टॅक्सी संघटनांनी विरोधाचा सूरही लावला आहे.

‘मराठी शिका, व्यवसाय करा’
महाराष्ट्रात व्यवसाय करायचा असेल तर स्थानिक भाषेचे किमान ज्ञान असणे आवश्यक असल्याची भूमिका परिवहन विभाग आणि राज्य सरकारने घेतली आहे. त्यामुळे रिक्षा-टॅक्सी चालकांसाठी सुरू करण्यात आलेले मराठी प्रशिक्षण अभियान हे केवळ भाषेचे प्रशिक्षण न राहता प्रवासी आणि चालक यांच्यातील संवादाचा पूल मजबूत करण्याचा प्रयत्न ठरत आहे.
आता प्रशिक्षणाची संधी मिळूनही मराठी न शिकणाऱ्या चालकांवर आरटीओ किती कठोर कारवाई करतो आणि पुढील टप्प्यात किती चालकांना नोटिसा दिल्या जातात, याकडे राज्याचे लक्ष लागले आहे.